11,5 C
Warszawa
wtorek, 24 maja, 2022

Jak powstał plastikowy pieniądz

Must read

Systemy płatnicze i pieniądz jako należność za towar lub usługę są wpisane w historię rozwoju ludzkości. Na początku znano tylko barter – czyli wymianę towarów. Póżniej, już w zapisach historycznych sprzed dwóch tysięcy lat, zaczęto stosować płatności szlachetnymi kruszcami – złotem i srebrem. Monety metalowe, ze stopów złota, powstały najpierw na terenie dzisiejszej Turcji w VII wieku p.n.e., a w Polsce pojawiły się w X wieku. Pieniądz papierowy po raz pierwszy pojawił się w Chinach w X wieku, a w Europie w XVI wieku w Hiszpanii. W Polsce po raz pierwszy wydrukowano je 16 sieprnia 1794 roku, w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej. Ostatnim etapem systemów płatności było wprowadzenie w XX wieku plastikowej karty bankowej i kredytowej.

Płatnicza karta magnetyczna ma pasek magnetyczny lub chip, który łączy natychmiastowo z kontem bankowym właściciela. Daje to możliwość płatności w danym kraju przez 24 godziny na dobę każdego dnia w każdym miejscu.

Na świecie wykonano banknoty wykonane z polimeru, które są dużo trudniejsze do sfałszowania niż tradycyjne papierowe. Są stosowane najczęściej w krajach o dużej wilgotności jak Wietnam, Nowa Zelandia, Australia, Singapur, Zambia, Bruneo. W Polsce NBP wprowadził w 2014 roku banktnot o nominale 20 zł dla kolekcjonerów – dla upamiętnienia 100 rocznicy powstania Legionów Polskiech. Jest w nim element plastiku, ale formalnie jest uważany za pięniądz papierowy powszechnego obiegu, choć jego wartość dla kolekcjonerów jest znacznie większa.

Istnieje również pięniądz elektroniczny, ale jest pojęciem prawnym, wprowadzonym nowelizacją prawa z 12 lipca 2013 roku o usługach płatniczych. (Oryginalna ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 roku). Warto wiedzieć, że używanie formy oraz usług elektronicznych w płatnościach wymaga zezwolenia Komisji Nadzoru Państwowego i do 2017 roku nie wydano jeszcze takiego zezwolenia. Ta forma płatności jest używana – czasami – do wykonania płatności internetowej, podobnie jak karta bankowa, czyli pieniądz elektroniczny. Jednak ten rodzaj pieniądza może mieć różne nośniki: aplikacje w telefonach, tabletach itp i jego używanie jest uzależnione od sieci internetowej.

Plastikowy pieniądz – to oczywiście w dzisiejszym rozumieniu karty kredytowe i debetowe. W prawie bankowym jest to zdefiniowane jako karta pokazująca wydawcę tej karty oraz posiadacza, który jest upoważniony do jej używania. Można za jej pomocą dokonać płatności oraz pobrać gotówkę. Takie same prawa obowiązują posiadaczy karty kredytowej, tyle że oprocentowanie kredytu jest indywidualną umową. Globalne rozpowszechnienie stosowania „plastikowego pieniądza”  dokonało się dzięki rozwojowi technologii informatycznych, pozwalających na natychmiastowe przesyłanie danych pomiędzy bankiem, w którym jest konto, a miejscem płatności. Pasek magnetyczny, wprowadzony na karcie póżniej, zawiera mikroprocesor, umożliwiający identyfikację użytkownika za pamocą kodu PIN oraz dane biometryczne zapisane na karcie. Ostatnim usprawnieniem jest karta zbliżeniowa, która umożliwia płatność bezdotykowo do terminalu. Używanie plastikowego pieniądza zabezpiecza nas przed kradzieżą. Dużym plusem tego rodzaju pięniądza jest praktycznie niemożliwe fałszowanie kart. Można okraść papierowe pieniądze, ale utrata karty nie powoduje kradzieży funduszy na koncie bankowym.

Historia karty płatniczej jako formy płatności to początki 20-go wieku, kiedy w wielu krajach stosowano kupowanie „na zeszyt” w sklepach,  którego właściciel zapisywał należności klienta. Natomiast w Stanach Zjednoczonych pojawił się w 1917 roku wzór karty kredytowej: była to zrobiona z metalu karta, przyznawana dobrym klientom, kiedy otrzymywali kredyt od przedsiębiorstw handlowych.

Kilkadziesiąt lat póżniej, już po II wojnie światowej,  ponad 100 amerykańskich banków wydało karty informujące o odroczonej płatności za kredyt. Ale była też związana z tym opłata przy każdej transakcji płatniczej. Na tej prowizji banki dobrze zarabiały, a klienci byli też zadowoleni. W 1950 roku wydano znaną kartę „Diners Club”, z którą związana jest anegdota. Amerykański milioner zaprosił przyjacół do drogiej restauracji na dobry obiad, po którym okazało się, że zapomniał gotówki. Właściciel restauracji zgodził się na udzielenie kredytu po podpisaniu rachunku; ten został uregulowany przez żonę milionera. Inni bywalcy tego miejsca, przekonali właściciela, aby ten udzielał im wszystkim kredytów za wystawne obiadki; ten wystawiał im rodzaj papierowego rachunku, który póżniej stał sie plastikową kartą płatniczą. Karta „Diners Club” przez dziesięciolecia była uznawana za ekskluzywną – właśnie dla milionerów. Nastepstwem tej karty było rozpowszechnienie formy karty podróżniczo-pobytowej dla bogatych ludzi, których należności były regulowane przez banki.

W 2016 roku firma badająca płatności Retail Banking Research, potwierdziła istnienie na świecie 54 milionów punktów płatniczych kartą plastikową; do roku 2021 przewidywano wzrost transkacji kartami o 54%, czyli okolo 417 miliardów płatności plastikowym pieniądzem.

W Polsce karty płatnicze były akceptowane od końca lat 60-tych przez niektóre hotele, restauracje i ekskluzywne sklepy jak Pewex lub Cepelia. Firma Orbis miała Dział Legitymacji Kart Polskiego Biura Podróży, odpowiedzialny za rozliczanie płatności kartami. Pierwszym bankiem, który wydał kartę płatniczą i zainstalował bankomat, był Pekao SA w latach 80-tych. Dekadę póżniej Orbis przekształcił dział kart płatniczych w odrębną spółkę Polcard. Natomiast znaną na całym świecie kartę Visa jako pierwszy wydał Bank Inicjatyw Gospodarczych SA w roku 1991. Pozwalała ona pobranie 150 dolarów USA. Dwa lata póżniej już 5000 osób posiadało w Polsce plastikową kartę płatniczą, którą można było dokonać transakcji w 5400 punktach. Instytucje finansowe przewidywały wtedy wzrost płatności kartami do około 250 milionów przy pomocy 10 milionów kart, ale zdawały sobie sprawę, że będzie to trudny proces. Następnym krokiem była współpraca z międzynarodowymi instytucjami finansowymi, która umożliwiłaby akceptowanie wszystkich kart płatniczych z całego świata. Związane to było z rozwojem technologii, umożliwiającej natychmiastową akceptację banku w innym kraju.

Dane przygotowane przez NBP w 2017 roku pokazują liczbę 36,9 milionów sztuk kart w Polsce. Zarejestrowano również rekordową wówczas liczbę transkacji w II kwartale tego roku: 1,047 miliarda o wartości 155,5 miliardów złotych. Tak wielka ilość transkacji została umożliwiona dzięki istnieniu 563 tysięcy terminali płatniczych oraz 23 759 bankomatów. Najwięcej wśród tych kart jest debitowych – ponad 77,1 %, natomiast kart kredytowych na rynku było 5,96 milionów sztuk.

W światowym systemie kart płatniczych dominują dwa systemy: Visa oraz Mastercard, które również są w Polsce.  Przoduje Visa, z popularnością 56,2% wydanych kart. Od paru lat prowadzi się prace nad rozwojem polskiego systemu płatności, za czym przemawiają statystyki – w Polsce 98% płatności dokonywanych jest kartami. W 1993 roku weszła do użytku pierwsza polska karta płatnicza Polcard, ale po paru latach została wycofana z użytku. Związek Banków Polskich w 2015 roku wystosował list intencyjny do banków komercyjnych w sprawie utworzenia polskiej karty płatniczej. Taka karta mogłaby również służyć jako dowód osobisty lub prawo jazdy, oraz uniezależnić polski rynek od zagranicznych banków, pobierających prowizje za prawo stosowania systemu Visa lub Mastercard.

Prace do tej pory jeszcze trwają, a polski złoty papierowy jeszcze ciągle jest w obiegu.

Poprzedni artykułStrategia zrównoważonego rozwoju
Następny artykułRozwój gospodarczy
- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article