9,9 C
Warszawa
wtorek, 24 maja, 2022

Rozwój gospodarczy

Must read

Od co najmniej 250 lat, czyli od czasów, gdy ekonomia stała się dyscypliną światową, badacze zastanawiają się, jakie mechanizmy rządzące życiem gospodarczym, ale przede wszystkim, jakie działania powinni podejmować odpowiedzialni władcy i odpowiedzialne rządy, aby zapewnić wzrost dobrobytu, zarówno na poziomie jednostek, jak na poziomie całych państw.

Współcześnie słowo rozwój pojawia się niemal na każdym kroku, w prasie codziennej, w telewizji czy w Internecie. Jest odmieniane przez wszystkie przypadki i można odnieść wrażenie, że działalność większości instytucji państwowych i prywatnych, organizacji pozarządowych, agend rządowych, podmiotów małych i dużych opiera się właśnie na zapewnieniu rozwoju, co oznacza, że jest on stanem wysoko pożądanym. Warto zatem zdefiniować pojęcie rozwoju. Większość z nas rozwój rozumie w sposób intuicyjny, jako polepszenie, poprawienie. Podobne definicje znajdziemy w słowniku języka polskiego PWN., który podaje, że rozwój, to proces przechodzenia do stanów lub form bardziej złożonych lub doskonalszych.

Nieodzowne wydaje się w tym miejscu poszerzenie definicji o dwa podstawowe czynniki – pierwszym jest wskazanie dyscypliny – rozwój społeczny, rozwój gospodarczy, rozwój społeczno-gospodarczy, rozwój kulturalny. Drugim natomiast jest określenie, na podstawie, jakiego systemu wartości czy też na podstawie, jakiej ideologii dokonywana miała być ocena. Różne systemy wartości w różny sposób opisują ów pożądany stan docelowy, model, który chcą urzeczywistniać.

Taki cel inaczej definiują ideologie liberalne, inaczej natomiast ideologie socjalistyczne czy komunistyczne. |Do tego dochodzi problematyka zmian zachodzących także w ramach tych samych ideologii czy systemów wartości – z czasem akcenty kładzie się na inne elementy: jedne tracą, inne zyskują na znaczeniu w ogólnej ocenie.

Ogólnym problemem ekonomii, starającej się najczęściej liczbowo opisać zjawiska i na tej podstawie wyciągnąć wnioski, jest dylemat: którym z dostępnych wskaźników przydać wagi i wykorzystać do pomiaru opisu, które natomiast w ogóle pominąć lub traktować tylko jako informacje pomocnicze. W sferze dokonywania ocen, czy nastąpił rozwój, czy też regres, można zaobserwować tendencje ku poszerzeniu grupy wskaźników branych pod uwagę przy pomiarze oraz tendencje ku opracowywaniu coraz lepszych, bardziej złożonych metod uzyskiwania danych o poziomach tych wskaźników.

Mimo takiego postępu badań, ekonomiści w dalszym ciągu nie są w stanie wypracować jednej, pełnej teorii, dlaczego w niektórych miejscach następuje rozwój gospodarczy, w innych natomiast panuje bieda. Przyjrzyjmy się dokładniej ewolucji rozumienia słowa „rozwój” w ekonomii.

Historycznie najstarszym sposobem rozumienia terminu „rozwój” było utożsamianie go z samym tylko wzrostem gospodarczym. Jest on definiowany najczęściej, jako zwiększenie produkcji dóbr i usług. Tradycyjnie rozwój gospodarczy mierzono najczęściej poprzez monitorowanie zmian Produktu Krajowego Brutto czy też PKB na głowę mieszkańca. Jako czynniki wpływające na wzrost gospodarczy wskazywano przede wszystkim kapitał, kapitał ludzki, surowce, ziemię, przedsiębiorczość uczestników gospodarki, a także postęp techniczny. Z czasem jednak dostrzeżono, że samo tylko monitorowanie zmian ilościowych w wielu przypadkach niewiele mówi o ogólnej sytuacji państwa czy jego ludności.

Obok zmian ilościowych ekonomiści z czasem zaczęli brać pod uwagę także zmiany jakościowe zachodzące w gospodarce. Jako warunki wystąpienia wzrostu gospodarczego wskazuje się dodatkowo jeszcze wystąpienie zmian, co najmniej w kilku innych obszarach. Po pierwsze zwiększa się udział branż opartych na wysokich technologiach czy też branż opartych na wiedzy jak również udział sektora usługowego. W sferze własnościowej jest to większe znaczenie korporacji międzynarodowych, które umożliwiają branie udziału w globalizującej się gospodarce światowej. Natomiast w sferze instytucjonalnej rozwój gospodarczy warunkowany jest rozwojem systemów bankowych, rynków finansowych czy profesjonalizacji instytucji zdolnych do tworzenia polityk gospodarczych i społecznych.

Na przełomie lat 60 i 70 XX wieku w modelu rozwoju gospodarczego zaczęto coraz szerzej uwzględniać czynnik społeczny. Rozwój społeczno-gospodarczy obejmuje, podobnie jak rozwój gospodarczy, także zmiany ilościowo-jakościowe w gospodarce, gdzie indziej jednak stawiane są akcenty. Część ekonomistów zaczęła zadawać sobie pytanie: dlaczego w ogóle wzrost gospodarczy jest istotny? Postulowano w rozwoju ująć również czynnik społeczny.  Wzrost gospodarczy nie powinien służyć samemu tylko rozwojowi gospodarki, ale przede wszystkim potrzebom ludności, zaś efekty wzrostu gospodarczego, w postaci wytworzonych dóbr i usług, powinny przykładać na wzrost poziomu życia.

Badacze zajmujący się współcześnie rozwojem znacznie poszerzyli przedmiot swojego zainteresowania. Taką zmianę wymusiła przede wszystkim dynamicznie zmieniająca się rzeczywistość

Jednym z głównych czynników wpływających na współczesny świat, a zatem i na rozwój poszczególnych państw, jest niewątpliwie globalizacja. Zgodnie z definicją zaproponowaną przez Josepha Stiglitza, jest to proces integracji państw i  społeczności, który następuje dzięki zmniejszaniu się kosztów transportu i komunikacji oraz dzięki zmniejszeniu barier dla ruchu dóbr, wiedzy czy ludzi. Społeczeństwa powiązane są z sobą siecią zależności i rozwój jednego z nich jest w dużej części warunkowany rozwojem innych. Mechanizm ten jest szczególnie istotny w państwach opierających gospodarkę na eksporcie.

To, czego nauczyły ekonomistów zajmujących się rozwojem poprzednie doświadczenia, w dużej mierze sprowadza się do stwierdzenia, że nie istnieją uniwersalne recepty na zapewnienie państwu rozwoju. Paleta możliwych działań jest bardzo szeroka, zaś skomponowanie właściwego i skutecznego zestawu impulsów rozwojowych stanowiło, stanowi i zapewne będzie stanowić ogromne wyzwanie dla polityków i wspierających ich ekonomistów.

- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article