9,9 C
Warszawa
wtorek, 24 maja, 2022

Strategia zrównoważonego rozwoju

Must read

Raport Światowej Komisji ds. Środowiska i Rozwoju, zatytułowany „Nasza wspólna przyszłość”, uważa się za jedną z podstawowych definicji pojęcia rozwoju zrównoważonego: „Ludzkość ma możliwość uczynienia rozwoju zrównoważonym, to znaczy takim, który spełnia potrzeby terażniejszości bez jednoczesnego zmniejszenia szans przyszłych pokoleń w spełnianiu ich potrzeb”.

Ogłoszony w 1987 roku Raport był rezultatem kilkuletnich badań dokonywanych przez komisję, której przewodniczyła była premier Norwegii, Gro Harlem Brundland. Zdefiniowano w nim zrównoważony rozwój jako taki, który zaspokaja potrzeby współczesnego człowieka, jednocześnie zapewniając możliwości zaspokojenia potrzeb następnych pokoleń. Nie była to pierwsza praca nad tym tematem, ale rozgłos jaki nadano temu raportowi – dzięki udziałowi przedstawicieli wielu państw – sprawił, że stał się on przedmiotem szerokiej międzynarodowej dyskusji dotyczącej spraw gospodarczych, społecznych i środowiskowych. Następstwem był organizowany przez tę samą Komisję Szczyt Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 roku, którego tematy dotyczyły właśnie tego raportu. W trakcie ustalono podstawowe dokumenty dotyczące zrównoważonego rozwoju, m.in. Agendę 21, przedstawiającą zadania na następne dekady. Agenda pod nazwą Deklaracji z Rio, dotyczyła przede wszystkim środowiska i rozwoju gospodarczego. Idea zrównoważonego rozwoju rozwijała się w następnych latach, co zaoowocowało nowymi dokumentami: Deklaracją Milenijną, Strategią Zielonego Wzrostu oraz znanym do dzisiaj porozumieniem paryskim z 2015 roku.

Zrównoważony Rozwój stał się jedną z głównych zasad UE, wyrażonych i podpisanych przez państwa członkowskie w Traktacie Amsterdamskim już w 1997 roku. Jest on kluczowym porozumieniem, ponieważ na jego podstawie wprowadzono zmiany do podstawowych dokumentów UE: w Traktacie o Unii Europejskiej wprowadzono zapis określający cel Unii: „popieranie postępu gospodarczego i społecznego oraz wysokiego poziomu zatrudnienia i doprowadzenie do zrównoważonego i trwałego rozwoju, zwłaszcza poprzez utworzenie przestrzeni bez granic wewnętrznych, umocnienie gospodarczej i społecznej spójności oraz unii gospodarczej i walutowej”.

W Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską wprowadzono zapis ustalający „popieranie w całej Wspólnocie harmonijnego, zrównoważonego i stałego rozwoju działalności gospodarczej, wysokiego poziomu zatrudnienia i ochrony socjalnej, równości mężczyzn i kobiet, stałego i nieinflacyjnego wzrostu, wysokiego stopnia konkurencyjności, i konwergencji dokonań gospodarczych, wysokiego poziomu ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, podwyższania poziomu i jakości życia, spójności gospodarczej i społecznej oraz solidarności między Państwami Członkowskimi”.  Wiele póżniejszych dokumentów unijnych również dotyczyło zrównoważonego rozwoju: Strategia Lizbońska przyjęta przez Radę Europejską w 2000 roku, zakładała doprowadzenie Europy do statusu najbardziej rozwiniętego regionu świata; w 2001 roku przyjęto Strategię Zrównoważonego Rozwoju Unii Europejskiej. Drobne zmiany wprowadzono po finansowym globalnym kryzysie 2010 roku, które ustalały jako priorytet wyjście z kryzysu, a następnie ponowne wejście na drogę wzrostu. Priorytetem miał być „rozwój inteligentny”, bazujący na innowacyjności i wiedzy oraz ‘wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej” i rozwój sprzyjający ‘spójności terytorialnej i społecznej i wysokiemu poziomowi zatrudnienia’.

Prawodawstwo unijne znalazło odbicie w prawie państw członkowskich. Polskie prawo – konstytucja z 1997 roku – stanowi o zrównoważonym rozwoju, na długo zanim Rzeczpospolita stała się członkiem UE. Ustawa zasadnicza w art. 5 – „Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”. Ten zapis znajduje się w pierwszym rozdziale Konstytucji, podobne są w art. 74.  Ochrona środowiska jest więc ustalona już od początku powstania III Rzeczypospolitej i nadaje się jej znaczącą rangę w podstawowych dokumentach państwa, zanim Polska wstąpiła do UE. W 2017 roku powstał SOR – Strategia na rzecz Odpwiedzialnego Rozwoju – w której określa się podstawy wprowadzania planistyki zrównoważonego rozwoju, dotyczące społecznych i gospodarczych praktyk. Istnieją trzy główne cele SOR:  „tworzenie warunków dla wzrostu dochodów mieszkańców Polski przy jednoczesnym wzroście spójności w wymiarze społecznym, ekonomicznym, środowiskowym i terytorialnym”. Deklaracje te są istotnym elementem gospodarki, ponieważ do ich realizacji zobligowano wszystkie działy administracji kraju, łącznie ze spółkami Skarbu Państwa, zwłaszcza należące do Polskiego Funduszu Rozwoju SA. Rezultatami są projekty „Strategii transformacji niskoemisyjnej”, „Surowce dla przemysłu” oraz „GreenInn” – mający na celu wsparcie dla zielonych technologii. Zarówno cele SOR oraz wprowadzane dzięki państwowym spółkom projekty pokazują nowe drogi gospodarczego rozwoju. Jednakże trzeba zdawać sobie sprawę z trudności wprowadzania tych strategii, począwszy od Unijnych – Strategia Lizbońska z 2010 roku nie została zrealizowana. Zbyt dużo założeń, ustaleń, doprowadzało do konfliktowego rozumienia tych szczytnych celów, czego rezultatem był brak zobowiązań podmiotów i realizacji. Krytycy lizbońskich ustaleń zarzucali, że biurokracja unijna nie zdaje sobie sprawy z realiów gospodarek poszczególnych państw, stąd istnieje oderwanie od rzeczywistości wielu osób podpisujących te traktaty.

 Stworzone dokumenty i ich stałe propagowanie utworzyły trend w społeczeństwie na ekologię, propagującą używanie towarów droższych, którch koszt jest zwiększony dzięki ekologicznemu wytwarzaniu. Jednocześnie trzeba wziąć pod uwagę opłacalność proponowanego projektu zrównoważonego rozwoju. Wiele przedsiębiorstw jest przeciwnych takim kierunkom, ponieważ jest to dla nich po prostu nieopłacalne. Decyzje organów państwowych, zakazy i nakazy zmniejszają ekonomiczną opłacalność przedsiębiorstw i nie zawsze tworzą zamierzone rezultaty zrównoważonego społecznego rozwoju.

Jednocześnie obok wytycznych dokumentów, nie mających mocy prawnej w UE, są akty prawne i normy obligujące państwa członkowskie. Jednym z nich jest oszczędność energii elektrycznej, którą wprowadza się w sprzętach AGD. Sprzedawane urządzenia mają nalepki informujące o oszczędności w eksploatacji, dzięki czemu promuje się i wprowadza – niższe zużycie prądu. Ale wprowadzenie dużo droższych żarówek energooszczędnych spotkało się z dużą krytyką społeczną. Innym aspektem są paliwa kopalne – kontrolowanie emisji spalin przez samochody, maszyny rolnicze i pociągi ma doprowadzić do poprawy jakości powietrza w Europie. Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju promuje elektromobilność, której wprowadzaniem w życie zajmują się jednostki samorządów terytorialnych, które podpisały wiążące umowy w 2017 roku. Wiele miast wprowadza również ustawy pomagające mieszkańcom w wymianie  starych pieców kopciuchów na nowe, energooszczędne.  Również wprowadzenie segregacji śmieci w miastach i wsiach dopomoże w racjonalnym gospodarowaniu odpadami i ponownym ich wykorzystaniu.

Ekonomia zrównoważonego rozwoju nie jest prosta, każda z jej dyrektyw ma poważne skutki społeczne i gospodarcze, często podwyższając ceny na rynku nowych towarów, co daje odwrotne od założeń skutki. Zakazy i nakazy rodzą sprzeciw społeczeństwa i budzą podejrzenia o ogromne korzyści finansowe, z których skorzystają konglomeraty międzynarodowe kosztem przeciętnych ludzi.

Każda strategia powinna być dostosowana do społeczeństwa, w którym ma funkcjonować i które powinno być przekonane właściwą edukacją o słuszności podejmowanych działań.

- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article