18 C
Warszawa
niedziela, 25 września, 2022

Dług publiczny

Must read

Rosnące wydatki rządowe mogą być finansowane z takich źródeł jak podatki, pożyczki zaciągane u społeczeństwa, sprzedaż części majątku państwa, dodatkowa emisja pieniędzy, kredyty zagraniczne. Możliwości wykorzystania tych źródeł, a także konsekwencje wynikające z ich stosowania mogą być różne.

      Podniesienie podatków od dochodów osobistych jest decyzją niepopularną politycznie i spotyka się z oporem wyborców, a ponadto wywołuje negatywne skutki ekonomiczne: osłabia motywację do pracy oraz prowadzi do zmniejszenia dochodów ludności, co ogranicza rozmiary potencjalnego popytu. Również podniesienie podatków od dochodów przedsiębiorstw prowadzi do negatywnych skutków ekonomicznych, ponieważ zmniejsza skłonność do inwestycji. W praktyce możliwość manewrowania tym narzędziem jest więc ograniczona, a jego skuteczność niewielka, gdyż podatki nie kreują dodatkowego popytu, a jedynie prowadzą do przesunięcia siły nabywczej z płatników podatku na rząd.    

      Powszechniejszą niż podnoszenie podatków formą zdobywania środków na pokrycie wydatków publicznych są pożyczki zaciągane przez rząd u ludności i przedsiębiorców oraz w bankach i instytucjach finansowych. Prowadzi to do powstania długu publicznego. Dług publiczny jest finansowym zobowiązaniem państwa z tytułu zaciąganych pożyczek oraz innych form działalności, w wyniku których państwo płaci odszkodowanie (na przykład wywłaszczenie mienia na zasadach odpłatności, orzeczenia sądu).

      Wydatki rządowe finansowane z pożyczek zaciąganych u ludności lub przedsiębiorstw dają efekt podobny do podnoszenia podatków. Przez sprzedaż obligacji państwowych lub bonów skarbowych państwo mobilizuje niewykorzystane oszczędności i przeznacza je na finansowanie wydatków publicznych, ale równocześnie zmniejsza potencjalny popyt. Także sprzedaż części majątku publicznego (na przykład przez prywatyzację wcześniej znacjonalizowanych przedsiębiorstw) prowadzi do przyjmowania przez państwo części oszczędności ludności lub przedsiębiorstw.

      Problem finansowania wydatków publicznych zaczyna komplikować się wówczas, gdy oszczędności ludności są niewystarczające lub też trudno je przekształcić w obligacje państwowe z powodu małego zainteresowania ludności ich zakupem. Aby tę barierę przełamać, państwo może uciekać się do emisji dodatkowych pieniędzy. Dzieje się to za pośrednictwem banku emisyjnego, któremu rząd zleca zakup obligacji pod zastaw rządowych papierów wartościowych. W zamian za obligacje bank emisyjny otwiera państwu długoterminowy kredyt umożliwiający finansowanie jego wydatków.

      Taki sposób kreowania dodatkowego pobytu przez rząd jest w wielu krajach zjawiskiem powszechnym. Podstawowym źródłem pokrywania poważnej części deficytu budżetowego staje się dług publiczny zaciągany w bankach (a często na podobnych zasadach w innych instytucjach finansowych, na przykład w firmach ubezpieczeniowych, które traktują korzystne oprocentowanie obligacji państwowych jako źródło stałego dochodu). Ta forma finansowania wydatków rządowych różni się od poprzednich głównie tym, że umożliwia kreowanie dodatkowego popytu, co stwarza większe możliwości oddziaływania na koniunkturę, ale równocześnie może prowadzić do powstawania inflacji. Niebezpieczeństwo to jest mniejsze, jeśli w gospodarce występują niewykorzystane rezerwy mocy wytwórczych. Dodatkowemu popytowi kreowanemu przez rząd towarzyszy wówczas wzrost podaży, a zadłużenie sprzyja ożywieniu gospodarki. Jednak w momencie zbliżania się do pełnego wykorzystania mocy wytwórczych może dochodzić do wzrostu ogólnego poziomu ?, z powodu ograniczonych możliwości dostosowania rozmiarów podaży do wzrastających rozmiarów popytu.

W finansowaniu deficytu budżetowego w drodze dodatkowej emisji pieniądza można więc doszukiwać się jednej z przyczyn inflacji.

Poprzedni artykułBanki
Następny artykułCło
- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article