18 C
Warszawa
niedziela, 25 września, 2022

Cykle koniunkturalne

Must read

W gospodarce rynkowej takie wielkości jak, np. dochód narodowy, produkcja, konsumpcja, zatrudnienie i inwestycje nie rosną równomiernie. Ich tempo wzrostu charakteryzuje się okresowymi wahaniami. Te okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej nazywamy cyklem koniunkturalnym.

       Wyróżnia się zwykle cztery fazy cyklu: kryzys, depresję, ożywienie i rozkwit. Między poszczególnymi fazami zachodzi związek przyczynowo skutkowy, co oznacza, że mechanizmy i procesy zachodzące w jednej fazie cyklu warunkują mechanizmy i procesy w następnej fazie. Prawidłowości cyklicznego rozwoju nie oznaczają, że nie ustępują czynniki różnicujące przebieg wahań koniunkturalnych w czasie i przestrzeni. Przebieg cykli jest nieregularny. Cykle różnią się między sobą długością poszczególnych faz oraz amplitudą wahań. Nie ma dwóch identycznych cykli.

·       Faza kryzysu charakteryzuje się nad produkcją, czyli przewagą podaży w porównaniu z efektywnym popytem. Powoduje to spadek wielkości gospodarczych, przy czym tempo spadku poszczególnych wielkości jest różne.

·       Faza depresji (zastoju) oznacza się względną stabilizacją gospodarki na obniżonym poziomie. W pewnym momencie tej fazy gospodarka osiąga najniższy poziom – jest to tzw. dolny punkt zwrotny.  

·       Fazę ożywienia cechuje wzrost poszczególnych wskaźników aktywności gospodarczej. Gdy wielkości te osiągną, w porównaniu z poprzednim cyklem, stosunkowo wysoki poziom, zaczyna się faza rozkwitu, charakteryzująca się dalszym wzrostem poszczególnych wskaźników, ale już w zwolnionym tempie. Dynamika poszczególnych wielkości jest zróżnicowana. Górny punkt zwrotny zapoczątkowuje fazę kryzysu i nowy cykl.

     Rozpiętość między górnym punktem zwrotnym a dolnym punktem zwrotnym określamy mianem amplitudy wahań koniunkturalnych. Zwiększenie się amplitudy oznacza, że cykl ma charakter wybuchowy, a jej zmniejszenie oznacza złagodzenia przebiegu cyklu.

     We współczesnej literaturze ekonomicznej zamiast wymienionych wyżej czterech faz cyklu coraz częściej wyodrębnia się jedynie dwie fazy: fazę spadkową (określoną też jako fazę recesji), która łączy fazy kryzysu i depresji, oraz fazę wzrostową (fazę ekspansji), łączącą ożywienie i rozkwit. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że w pewnym stopniu zmienił się sam przebieg cyklu. Faza spadkowa nie musi charakteryzować się absolutnym spadkiem poszczególnych wskaźników działalności gospodarczej. Jej objawami może być brak wzrostu czy nawet zwolnienie tempa wzrostu. To zmniejszenie amplitudy wahań, złagodzenie przebiegu cyklu, jest wynikiem przemian gospodarki rynkowej, głównie jej monopolizacji oraz rozwoju interwencjonizmu państwowego.

Modyfikacja przebiegu cyklu jako skutek interwencjonizmu państwa ma też drugą stronę. Stabilizacyjne oddziaływanie na przebieg cyklu, dające zmniejszenie amplitudy wahań, powoduje przedłużenie faz spadkowych. Kryzys przedłuża się i osłabiona zostaje dynamika wzrostu.

Poprzedni artykułBilans płatniczy
Następny artykułPolska myśl w rozwoju energetyki
- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article