10,3 C
Warszawa
poniedziałek, 26 września, 2022

Nierówności – dochód i majątek

Must read

Mierząc status ekonomiczny jednostki (czy też gospodarstwa domowego), ekonomiści posługują się dwiema kategoriami: dochodem i majątkiem.

     Dochód to suma pieniędzy uzyskana przez osobę (lub gospodarstwo domowe) w danym czasie, np. w ciągu roku. Z definicji tej wynika, że dochód jest strumień pieniądza, jaki napłynął np. do danego gospodarstwa domowego w określonym czasie.

     Majątek natomiast jest to wartość finansowych i rzeczowych aktywów posiadanych przez gospodarstwo domowe w danym momencie. Majątek jest więc zasobem aktywów finansowym (np. gotówka, depozyty bankowe, papiery wartościowe) oraz rzeczowych (nieruchomości, ziemia samochody) posiadanych przez gospodarstwo domowe w określonym momencie.

      Dochody i majątek w społeczeństwie są rozłożone nierównomiernie. Jedni ludzie się bardzo bogaci, inni zaliczani są do tzw. klasy średni, a jeszcze inni żyją na granicy ubóstwa lub poniżej tej granicy. Wymienia się kilka podstawowych przyczyn nierównego podziału dochodów.

     Jedną z nich jest przedsiębiorczość. Osoby przedsiębiorcze, innowacyjne i skłonne do ponoszenia ryzyka, często podejmują przedsięwzięcia gospodarcze, które z reguły pozwalają uzyskać dochody wyższe od przeciętnych. Relatywnie wysokie dochody są więc traktowane jako wynagrodzenie właśnie za przedsiębiorczość i ryzyko ponoszone w działalności gospodarczej. Nagradzanie ponad przeciętnych osiągnieć i skutki tego w postaci nierówności dochodów są ważną siłą napędową postępu.

     Inną przyczyną nierówności w podziale dochodów jest własność czynników produkcji. Posiadacze dużej ilości czynników produkcji (np. ziemi) mogą liczyć na relatywnie wyższe dochody z tych czynników. Ten sam czynnik produkcji, np. ziemia, może dać jego właścicielom różne dochody, w zależności od przeznaczenia czynnika (np. działka budowlana lub rolna) i jego lokalizacji (działka w dużym mieście lub na wsi).

     Istotnym czynnikiem powodującym nierówności w podziale dochodów i majątku jest rodzaj wykonywanej pracy oraz wysokość nakładów pracy. Najniższe dochody z pracy otrzymują niewykwalifikowani pracownicy, którzy wykonują pracę nie wymagające szczególnych predyspozycji, wiedzy i uzdolnień. Na drugim biegunie znajdują się pracownicy wysoko wykwalifikowani lub wykonując unikalne zawody, którzy najczęściej otrzymują bardzo wysokie zarobki. Również ilość czasu pracy ma znaczenie dla kształtowania wysokości dochodów z pracy. Im wyższy jest nakład , tym, przy innych czynnikach niezmiennych, wyższe jest wynagrodzenie za pracę.

      Zróżnicowanie dochodów wynika także z różnic w uzdolnieniach poszczególnych osób. Uzdolnione jednostki uzyskują z reguły znacznie wyższe dochody niż osoby mniej zdolne. Istotną przyczyną nierówności są także różnice w wykształceniu. Niski poziom edukacji stwarza jedną z największych barier dla zmniejszenia nierówności dochodów i majątku. Zróżnicowanie poziomu wykształcenia wynika ze zróżnicowanie uzdolnień, a także z przyczyn materialnych. Rodzice o niskim statusie materialnym często nie mogą sobie pozwolić na kształcenie dzieci (nawet tych uzdolnionych) w najlepszych szkołach, co zamykają drogę do wielu dobrze opłacanych profesji.

      Istota kontrowersji wokół podziału dochodów z majątku sprowadza się do próby określenia, do jakiego stopnia nierówności dochodowe są korzystne dla gospodarki, stanowiąc bodziec do rozwoju przedsiębiorczości i innowacyjności, a więc przekładają się na pozytywnie na wzrost gospodarczy kraju. Od jakiego natomiast stopnia zróżnicowanie dochodów jest nadmierne, a więc negatywnie wpływa na procesy gospodarcze oraz sytuację społeczną.

      W kwestii efektów nierówności w podziale dochodów można spotkać dwie różne tezy. Według pierwszej, nierówności w podziale dochodów odzwierciedlają energię i talent, motywacje oraz inwestycje w kwalifikacje. Społeczeństwo, które ograniczone nagrody za szczególne osiągnięcia i dąży do uzyskania równości, zmierza do równości na zasadzie „równania w dół”.  Nierówności są więc niezbędne, aby motywować ludzi do większej aktywności, co w rezultacie zwiększa efektywność gospodarczą.

      Druga teza podkreśla, że nierówności tworzą konflikty, które nie sprzyjają stabilnemu rozwojowi gospodarki. Powszechnie uważa się jednak, że pewna skala nierówności jest niezbędna dla efektywnego funkcjonowania społeczeństwa, ale wymaga to spełnienia kilku warunków. Efektywne działanie gospodarki jako skutek nierówności dochodowych jest możliwe w społeczeństwach, w których każda jednostka ma na starcie równe szanse, np. jednakowy dostęp do wykształcenia. Nierówności są efektywne wtedy, gdy dotyczą przede wszystkim bieżących dochodów, a nie są wynikiem grupowych przywilejów oraz ograniczania dostępu do dóbr podstawowych zasad, np. do pracy, ochrony zdrowia, edukacji Są efektywne wtedy, gdy nierówne dochody są wynikiem jasnych oraz akceptowalnych zasad ich uzyskiwania. Nierówności w podziale dochodów mogą też być efektywne wtedy, gdy nie są zbyt duże i nie utrudniają integracji społecznej, a więc gdy nie występuje wykluczenie społeczne jednych jednostek i życie innych jednostek w luksusie niedostępnym dla większości społeczeństwa.

Narastanie akceptowanych społecznie nierówności nie powinno być też zbyt dynamiczne.

Poprzedni artykułNiedoskonałość rynku
Następny artykułPodatki
- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article