8,3 C
Warszawa
poniedziałek, 26 września, 2022

Racjonalne gospodarowanie i rachunek ekonomiczny

Must read

Zasoby występują w ograniczonych ilościach i nie wystarczają do wytworzenia dóbr, na które istnieje społeczne zapotrzebowanie. Zasobami trzeba więc racjonalnie gospodarować, tzn. dokonywać najbardziej korzystnych (optymalnych) wyborów, dotyczących celów oraz metod (sposobów) i środków realizacji tych celów.

      Wybór jest możliwy wtedy, gdy istnieją różne, konkurencyjna wobec siebie rozwiązania jakiegoś problemu. Można wtedy uwzględnić wiele wariantów i wybrać najlepszy z nich. Trzeba jednak dysponować jasnymi kryteriami wyboru optymalnych decyzji. Ważne jest m.in., aby określić, jaki horyzont czasu uwzględniamy przy podejmowaniu decyzji. Na przykład, lokalny producent lodów zapewne będzie spodziewał się zysku zaraz po uruchomieniu produkcji, natomiast właściciel kapitału zainwestowanego w budowę autostrad musi liczyć się z tym, że zysk otrzyma dopiero po latach.

      Nauką, która zajmuje się problemami racjonalnego działania, jest prakseologia. Jedną z jej fundamentalnych wskazówek, umożliwiających dokonywanie wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań procesie gospodarowania, jest zasada racjonalnego gospodarowania, którą formuje się zazwyczaj w dwóch wariantach:

·       należy dokonać takiego wyboru, aby przy danym nakładzie środków osiągnąć największy efekt,

·       należy dokonać takiego wyboru, aby dany efekt osiągnąć przy użyciu najmniejszego nakładu środków.

Trzeba podkreślić, że w każdym z obu wariantów jeden element jest stały a drugi zmienny.

     Odnosząc uzyskiwane działalności gospodarczej efekty do ponoszonych na nią nakładów (czy też nakłady do defektów) określamy ekonomiczną efektywność gospodarowania. Spośród różnych wariantów decyzji gospodarczych najbardziej efektywne ekonomicznie jest ten, w którym stosunek efektów do nakładów jest najwyższy lub stosunek nakładów do efektów najniższy.

      Porównywanie uzyskiwanych w danej działalności gospodarczej efektów (np. dochodów) z ponoszonymi w związku z działalnością nakładami (np. wydatkami) w celu wybrania możliwie najlepszych, czyli najbardziej efektywnych ekonomicznie, wariantów decyzji nazywamy rachunkiem ekonomicznym. Używając wyrażenia „rachunek ekonomiczny”, eksponujemy drugi człon tego wyrażenia, tzn. ekonomiczność kryteriów podejmowania decyzji. Mamy więc na myśli nie jakikolwiek rachunek stosowany przy okazji podejmowania decyzji gospodarczych, lecz rachunek, w którym wyraźnie dominują ekonomiczne (a nie np. ideologiczne czy polityczne) kryteria podejmowania decyzji, a zatem rachunek, w którym dąży się do wyboru ekonomicznie najlepszych wariantów tych decyzji.

      Posługiwanie się rachunkiem ekonomicznym uzależnione jest od spełnienia przynajmniej trzech warunków. Po pierwsze, efekty działalności gospodarczej i ponoszone w związku z nią nakłady muszą być mierzalne, tzn. dające się wyrazić w określonych jednostkach miary. Po drugie, muszą być  ( tj. efekty i nakłady) wyrażone w takich samych jednostkach miary. Po trzecie, trzeba dysponować możliwie jednoznacznym kryterium wyboru. O ile np.  jesteśmy w stanie dość dokładnie obliczać ponoszone przez państwo lub przedsiębiorstwa nakłady na działalność socjalną, ochrony środowiska czy też badania naukowe, o tyle nie potrafimy z taką samą dokładnością obliczać spodziewanych efektów (zwłaszcza efektów w sferze produkcji).

Oznacza to, że nie wszystkie decyzje społeczno-gospodarcze mogą być oparte na precyzyjnym rachunku ekonomicznym.

Poprzedni artykułPrzepływy kapitału
Następny artykułMikroekonomia i makroekonomia
- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article