10,3 C
Warszawa
poniedziałek, 26 września, 2022

Proces szesnastu – pokazowy proces przedstawicieli polskiego państwa podziemnego

Must read

Gorąca atmosfera w Armii Krajowej oraz powiązanych organizacjach panowała od początku 1945 r., albowiem liderzy zdawali sobie sprawę, że współpraca z komunistami będzie trudna. Wobec powyższego chcieli przygotować się na alternatywne scenariusze. Wewnętrzne problemy pogłębiły się jeszcze bardziej po konferencji jałtańskiej, której założenia odrzucił Rząd Emigracyjny z Tomaszem Arciszewskim na czele. Z kolei władze krajowe świadome potęgi Armii Czerwonej postanowiły jednak przystąpić do rozmów z Sowietami.

Do pierwszych konkretnych rozmów doszło w połowie marca 1945. Sowieci podstępem uzyskali kluczowe informacje o działalności poszczególnych przedstawicieli strony polskiej. Zagwarantowali również udostępnienie samolotu, którym ci mieli polecieć do Londynu na konsultacje z Rządem Emigracyjnym. Strony spotkały się 27 marca w pruszkowskiej willi przy ulicy Pęcickiej, która w rzeczywistości była siedzibą NKWD. Nazajutrz okazało się, że zamiast obiecanego lotu do Anglii Polacy polecą najpierw do Moskwy i zamiast zasiąść do negocjacji zostali podstępem aresztowani przez NKWD i osadzeni w więzieniu w Łubiance.
Aresztowanie polskich przywódców spotkało się z natychmiastową reakcją ze strony Wielkiej Brytanii Stanów Zjednoczonych, jednakże Rosjanie stwierdzili, że Polacy… wymyślili historię. Do aresztowania przyznali się dopiero 3 maja jednocześnie oskarżając Polaków o działalność dywersyjną, a kilka dni później przedstawiciel Tymczasowego Rządu w Polsce, Stefan Jędrychowski na konferencji w Paryżu zarzucił aresztowanym sabotaż i zamachy wymierzone we władzę ludową, Polską Armię i Żydów.

Tymczasem osadzeni byli „odpowiednio” przygotowywani do pokazowego procesu, który rozpoczął się 18 czerwca. Na sali pojawili się przedstawiciele dyplomacji amerykańskiej i brytyjskiej, jak również dziennikarze. Posiedzeniu przewodniczył Wasilij Ulrich. Sam proces nie miał absolutnie nic wspólnego z jakimikolwiek normami, czy standardami międzynarodowym. Od początku stanowił pokazówkę, jednocześnie wskazując jaki kierunek Sowieci obiorą na przyszłość. Zresztą biorąc pod uwagę czas trwania procesu – całe trzy dni, trudno uznać, że sowiecka hucpa miała cokolwiek wspólnego z samorządnością.
Polaków oskarżono o dywersję, szpiegostwo, działania wymierzone w Armię Czerwoną, utworzenie nielegalnej organizacji wojskowo-politycznej „NIE”, współpracę z Niemcami przeciwko ZSRR. Ponadto uznano nielegalność Armii Krajowej, Rady Jedności Narodowej oraz Rady Ministrów na Kraj. Najcięższe oskarżenia wysunięto przeciwko Leopoldowi Okulickiemu, Janowi Stanisławowi Jankowskiemu, Adamowi Bieniowi oraz Stanisławowi Jasiukiewiczowi. Oni również otrzymali najwyższe wyroki. Okulicki, Jasiukowicz i Jankowski nie dożyli końca kary. Dwaj pierwsi prawdopodobnie zostali zamordowani. W osobnym procesie skazano również Antoniego Pajdaka, któremu również wymierzono jeden z najwyższych wymiarów kary wśród oskarżonej szesnastki.

Pokazowy proces przedstawicieli Polskiego Państwa Podziemnego stał się niejako tłem dla wydarzeń, które rozgrywały się w Moskwie, a dotyczyły przyszłości Polski. Oto do rozmów, których efektem było utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej zsiedli Stalin, Stanisław Mikołajczak, Władysław Gomułka oraz Bolesław Bierut. Do negocjacji nie zaproszono przedstawicieli Rządu Emigracyjnego, a wypowiedziane przez Gomułkę na ten temat słowa nie pozostawiły złudzeń: „Nie obrażajcie się panowie, że my Wam tylko ofiarujemy miejsca w rządzie, jakie sami uznajemy za możliwe (…). Władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy (…). Zniszczymy wszystkich bandytów reakcyjnych bez skrupułów. Możecie krzyczeć, że leje się krew narodu polskiego, że NKWD rządzi Polską, lecz to nie zawróci nas z drogi”.

Naturalnie postanowienia, które zapadły zostały zaaprobowane przez Amerykanów i Brytyjczyków, a Polska została na długie lata skazana na komunistyczną „okupację”.

źródło:https://wdolnymslasku.com/2022/09/03/proces-szesnastu-pokazowy-proces-przedstawicieli-polskiego-panstwa-podziemnego/

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article