8,3 C
Warszawa
poniedziałek, 26 września, 2022

Stanisław Chmielewski – związany przysięgą niósł pomoc Żydom

Must read

II wojna światowa zastała Chmielewskiego w Warszawie, gdzie mieszkał. W tym czasie ewakuowany do Brześcia płk Roman Umiastowski nadawał przez radio komunikaty wzywające do utworzenia linii frontu przeciwko okupantowi na Wschód od Wisły. Na to wezwanie Chmielewski ruszył do ruszył do Lublina, a następnie do Wilna. Z wyprawy powrócił miesiąc później przekazując listy wygnańców ich krewnym, żydowskim i polskim
W Warszawie na Placu Żelaznej Bramy prowadził stragan, który w czasie okupacji był jednocześnie punktem kontaktowym.

Z prośbą o pomoc przychodzili doń zarówno Polacy, jak i Żydzie. „Dobry Staś”, jak go nazywali nie odmawiał nikomu. Pod koniec 1939 r. przyjął pod swój dach Sarę Bergmanową, którą funkcjonowała pod fałszywym imieniem i nazwiskiem jako Stefania Zagórska. Kobieta była matką jego przyjaciela, Władysława Bergmana, któremu Chmielewski przyrzekł pomoc jeszcze będąc w Lubinie. Panowie nigdy więcej nie spotkali się, aczkolwiek Sara pozostała na stałe w domu „Dobrego Stasia”. Grono osób pochodzenia żydowskiego, którym pomagał stale rozrastało się. W działaniach mocno wspierała go matka, którą musiał wtajemniczyć w niebezpieczny proceder, albowiem wraz z zwiększającą się falą niechęci okupanta wobec ludności żydowskiej zagrożone były także osoby, które udzielały jej pomocy. Za ukrywanie przedstawicieli nacji syjonistycznej groził najwyższy wymiar kary –śmierć. Ale „Dobry Staś” nie potrafił inaczej. Pomoc bezbronnym była dla niego powinnością.

Sytuacja Żydów stała się jeszcze trudniejsza po utworzeniu getta w Warszawie w 1940 r. Utrudniło też znacznie działania Chmielewskiego, który tym bardziej musiał mieć się na baczności. Tym razem na punkt spotkań wyznaczono gmach leszczyńskiego sądu, który był nawiedzany przez zainteresowanych w każdy wtorek i czwartek tygodnia.
Stanisław mocno angażował się w pomoc wyizolowanym od świata Żydom. Dostarczał do getta paczki z żywnością i najpotrzebniejszymi artykułami, przekazywał informacje. Na jego pomoc mogli liczyć również ci, którym udało się pozostać po aryjskiej stronie. Oni potrzebowali głównie fałszywych dokumentów, schronienia i pracy.

Chmielewski stworzył swoistą sieć konspiracyjną, w którą wciągnął znajomych, m.in. Andrzeja Szawernowskiego, który miał dostęp do informacji radiowych, dzięki czemu Stanisław mógł je przekazywać dalej, przyjaciołom żydowskim. Szawernowski był również niezrównany w pozyskiwaniu fałszywych dokumentów, metryk, kenkart, czy innych niezbędnych zaświadczeń.

Po zakończeniu II wojny światowej Chmielewski próbował otrzymać uprawnienia kombatanckie Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, których ostatecznie nie uzyskał, jednak w latach 60’, kiedy toczyło się postępowanie, osoby którym udzielił pomocy zaświadczyły o jego konspiracyjnej działalności.

Chmielewski w czasie wojny pomógł ponad dwudziestu osobom za co 10 lutego 1983 r. został odznaczony przez Instytut Yad Vashem tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Znamienite w tym kontekście zdają się być słowa jednego z ocalałych, prof. Leoan Plockera, który w oświadczeniu dla Instytutu wspominał: „Pana Stanisława Chmielewskiego znam od wielu lat jako porządnego i uczciwego człowieka. O zaletach jego charakteru, wysokim poziomie moralnym i odwadze cywilnej przekonałem się osobiście w czasie okupacji hitlerowskiej”, a ponadto „[…] zaopiekował się mną, moją matką i dalszą rodziną od pierwszej chwili okupacji w 1939 roku”, świadczył dalej prof. Plocker. „Trudno wyrazić słowami jak bardzo wiele zrobił on dla nas wszystkich, szczególnie dla mnie i mojej matki, do której odnosił się jak najlepszy, najczulszy syn”. Jest to niewątpliwie piękne świadectwo odwagi i bezinteresowności, którymi „Dobry Staś’ kierował się niosąc pomoc.

źródło:https://wdolnymslasku.com/2022/09/03/stanislaw-chmielewski-zwiazany-przysiega-niosl-pomoc-zydom/

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

- Advertisement -spot_img

More articles

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

- Advertisement -spot_img

Latest article